checklist · mức tin A · v0.2
Các "kiến" làm lệch sự thật và cách chữa
Một câu: Bảy kiến làm mình nhìn lệch sự thật mà không biết; mỗi kiến có một cách chữa.
1. Định nghĩa
- Giảng viên nói các kiến này rất khó nhận ra ở chính mình vì "vô minh mà không biết mình vô minh".
2. Công thức / nguyên tắc
- 1. Thân kiến: tự coi mình ở tầng cao, xa rời người dưới, thành quan liêu. Chữa: cùng ăn, cùng ở, cùng làm với người dưới; lắng nghe tâm tư, không chỉ chỉ đạo.
- 2. Biên kiến: chỉ thấy một mặt. Mọi việc đều có hai mặt: cơ hội và thách thức; nhà tư vấn phải nói cả hai mặt, nói một mặt là nhồi sọ. Ví dụ: thuê người làm thay thì chấp nhận vài tháng đầu hiệu quả thấp.
- 3. Biết đủ (ngược với biên kiến): biết đủ về chất, không chỉ về lượng; phải chịu được cả cái giá đi kèm (nhà nhỏ cũng được nhưng nghèo thì bị khinh). Biết trước và chịu được thì bình an.
- 4. Kiến thủ kiến: chấp vào quan điểm "phải đạt mười điểm", chỉ thấy lỗi người khác. Chữa: thấy người ta được 8 thì cộng thêm 1; làm tốt hơn, đừng đòi tốt nhất. Nâng tám người giỏi, đừng chỉ vá hai người kém.
- 5. Giới cấm thủ: "tôi đã biết hết". Chữa: biết chắc là mình không biết nhiều thứ mà mình không biết mình không biết; nghe thật khi người khác nói chủ đề mới.
- 6. Tà kiến: dùng hiểu biết phục vụ mục tiêu cá nhân hoặc tự cho mình là người được giao cứu độ. Phân biệt với chánh kiến: ủng hộ điều đang làm tốt cho dân. Ai nói chắc chắn "tôi đã giác ngộ" thì chắc chắn chưa.
- 7. Ngũ độn sử: xem khối tham-san-si-man-nghi-la-mot-vong.
- Bốn thông điệp cuối tuần: bỏ thân kiến (cùng ăn, ở, làm); nhìn việc nào cũng hai chiều và hiểu cái giá để biết đủ; tốt hơn, đừng đòi tốt nhất; giữ mình như ly nước vơi để còn đổ thêm, ai hỏi thì cứ nói "em bình thường".
- Lời khuyên cho nhà tư vấn: so với đối tượng, nâng họ lên một bậc (40 tỷ lên 50 tỷ), không lấy mức một nghìn tỷ của người khác làm chuẩn; làm thử một điểm mẫu rồi nhân bản.
3. Câu tự hỏi
- Mình đang mắc kiến nào: coi mình cao hơn, chỉ thấy một mặt, đòi hoàn hảo, hay tưởng mình biết hết?
4. Ví dụ (từ bản giảng)
- Công việc: với nhân viên hay góp ý "ngu", chọn công nhận khoảng 2 trong 10 lần để họ không nản mà chi phí thấp.
7. Chưa chắc / để anh quyết
- Tên các kiến là thuật ngữ nhà Phật; anh quyết giữ hay đổi cách gọi (em đề nghị gọi bằng mô tả: "tự cho mình cao hơn", "chỉ thấy một mặt"…).
- Phần "tà kiến" nhắc chuyện giác ngộ, tôn giáo; em chỉ giữ ý chung.
- Thiếu ví dụ gia đình và cuộc sống.
- Gộp thêm: bốn thông điệp cuối tuần (K27 của bản nháp).
- Anh duyệt mục 6 và liên kết ngày 01/11/2026 (v0.2).
- Anh duyệt khối và gỡ cờ tôn giáo ngày 01/11/2026 (v0.2) theo docs/QUY-UOC-THUAT-NGU.md: giữ chữ gốc trong khối, AI nói chữ đời thường và chỉ dùng từ gốc khi người dùng tự dùng; quy tắc mục 6 quyết định cách dùng (đặc biệt: không đổ lỗi nạn nhân, không bào chữa hành vi gây hại, không khuyến khích vay mượn hay chất kích thích).